โครงการ “คนละครึ่ง” กับมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจไทยทั้งระยะสั้นและระยะยาว

ในช่วงที่เศรษฐกิจไทยยังคงเผชิญความท้าทาย รัฐบาลใหม่ได้หยิบยกโครงการ คนละครึ่ง ขึ้นมาใช้อีกครั้ง เพื่อเป็นมาตรการกระตุ้นการจับจ่ายใช้สอยในช่วงสั้น โดยเฉพาะในระยะเวลา 4 เดือนก่อนการยุบสภาและการเลือกตั้งครั้งใหม่ มาตรการนี้ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางทั้งในเชิงบวกและในเชิงการเมือง เพราะนอกจากจะช่วยพยุงเศรษฐกิจฐานรากได้จริงแล้ว ยังสร้างความนิยมในสังคมได้อย่างรวดเร็ว

คนละครึ่ง: กลไกและจุดแข็งของมาตรการ

โครงการคนละครึ่ง มีหลักการสำคัญคือการให้ประชาชนจ่ายเงินครึ่งหนึ่ง และรัฐบาลช่วยจ่ายอีกครึ่งหนึ่ง ทำให้การใช้จ่ายมีการ “ร่วมลงทุน” ระหว่างรัฐและประชาชน แตกต่างจากมาตรการแจกเงินโดยตรงที่อาจจบลงด้วยการออม ไม่หมุนเวียนสู่ระบบเศรษฐกิจเต็มที่

ประสบการณ์ในช่วงโควิด-19 พิสูจน์แล้วว่า มาตรการนี้ช่วยให้เงินหมุนเวียนลงสู่ระดับรากหญ้าได้จริง ร้านค้ารายเล็กและตลาดท้องถิ่นมีรายได้เพิ่มขึ้น ประชาชนจำนวนมากเลือกใช้สิทธิในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการซื้ออาหาร เครื่องดื่ม หรือของใช้จำเป็น ส่งผลให้เศรษฐกิจฐานรากฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว

เปรียบเทียบกับโครงการแจกเงินดิจิทัลวอลเล็ต

หลายฝ่ายเปรียบเทียบโครงการคนละครึ่ง กับการแจกเงินดิจิทัลวอลเล็ต 10,000 บาท โดย ดร.สมชัย จิตสุชน ผู้อำนวยการวิจัยด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง TDRI ชี้ว่า คนละครึ่งมีประสิทธิภาพมากกว่า เพราะประชาชนต้องร่วมจ่ายเงินเอง ครึ่งหนึ่งของการใช้จ่ายจึงมาจากกระเป๋าของประชาชนโดยตรง ส่งผลให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจมากกว่าเมื่อใช้งบประมาณระดับเดียวกัน

ข้อจำกัดและความท้าทาย

แม้มาตรการนี้จะมีจุดแข็ง แต่ก็มีข้อจำกัดคือ บางครอบครัวไม่ได้เพิ่มการใช้จ่ายจริง แต่เลือกออมเงินที่ประหยัดได้แทน นอกจากนี้ยังต้องอาศัย “ความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ” หากประชาชนกังวลต่ออนาคต ก็อาจเลือกเก็บออมมากกว่าการใช้จ่าย

ดังนั้น รัฐบาลจำเป็นต้องสร้างบรรยากาศทางเศรษฐกิจที่มั่นคง เช่น การแก้ปัญหา ภาษีทรัมป์ ที่กระทบผู้ประกอบการไทยอย่างเป็นรูปธรรม การลดความไม่แน่นอนทางนโยบายจะช่วยกระตุ้นให้ประชาชนกล้าใช้สิทธิคนละครึ่งมากขึ้น

ข้อเสนอเชิงโครงสร้างควบคู่กับคนละครึ่ง

นักวิชาการ TDRI เสนอว่า การใช้โครงการคนละครึ่ง ควรทำควบคู่กับนโยบายเชิงโครงสร้างที่สร้างผลระยะยาว เช่น:

• เงินอุดหนุนเด็กแรกเกิดถ้วนหน้า – งบประมาณเพิ่มขึ้นเพียงราว 2,000 ล้านบาทต่อปี แต่ช่วยปิดช่องโหว่ไม่ให้เด็กยากจนตกหล่น พร้อมเป็นการลงทุนระยะยาวด้านคุณภาพมนุษย์
• การปรับโครงสร้างพลังงาน – ไทยมีไฟฟ้าสำรองเกินจำเป็น ทำให้ประชาชนต้องจ่ายค่าไฟแพงจาก “ค่าพร้อมใช้” หากรัฐบาลสามารถแก้ไขสัญญาและผลักดันการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป จะช่วยลดรายจ่ายครัวเรือน และเปรียบเสมือนการเพิ่มเงินในกระเป๋าประชาชน
• อัพสกิลและรีสกิลแรงงาน – ตัวอย่างเช่น โครงการอบรมออนไลน์ในต่างประเทศที่ใช้เวลาเพียง 6 สัปดาห์ก็สามารถช่วยให้แรงงานมีรายได้เพิ่มขึ้นได้จริง เป็นการลงทุนที่ให้ผลทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ผลกระทบระยะสั้นและสิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการ

สิ่งเร่งด่วนในช่วง 4 เดือนข้างหน้า คือการเยียวยาผลกระทบจาก ภาษีทรัมป์ ที่เปิดโอกาสให้สินค้าสหรัฐฯ เข้าประเทศไทยด้วยภาษี 0% ส่งผลกระทบต่อผู้ผลิตไทยจำนวนมาก รัฐบาลต้องมีมาตรการช่วยเหลือที่เพียงพอ ทั้งในด้านงบประมาณ และการสร้างโอกาสทางธุรกิจใหม่

ขณะเดียวกัน การเตรียมทีมเศรษฐกิจของรัฐบาล โดยเฉพาะกระทรวงการคลังและการต่างประเทศ ก็จะมีบทบาทสำคัญ เพราะเศรษฐกิจยุคใหม่ไม่ได้พิจารณาเฉพาะปัจจัยภายใน แต่ยังเกี่ยวข้องกับ Geo-economics หรือการผสมผสานระหว่างเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ด้วย

สรุป: คนละครึ่งไม่ใช่คำตอบเดียว

การกลับมาใช้โครงการคนละครึ่ง ในครั้งนี้ แม้อาจถูกวิจารณ์ว่าเป็นกลยุทธ์การเมือง แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการกระตุ้นเศรษฐกิจฐานรากได้อย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม หากต้องการผลลัพธ์ที่ยั่งยืน รัฐบาลควรดำเนินนโยบายเชิงโครงสร้างควบคู่ไปด้วย เพื่อสร้างความแข็งแรงให้เศรษฐกิจไทยทั้งระยะสั้นและระยะยาว

อ่าน บทความของ TheWorker และ อ่านเพิ่มเติม เพื่อเจาะลึกมุมมองจากนักวิชาการและข่าวเศรษฐกิจล่าสุด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโครงการคนละครึ่ง

โครงการคนละครึ่งคืออะไร?

เป็นมาตรการของรัฐบาลที่ให้ประชาชนจ่ายเงินครึ่งหนึ่ง และรัฐช่วยออกครึ่งหนึ่ง เพื่อกระตุ้นการใช้จ่ายและช่วยเหลือร้านค้ารายย่อยในระบบเศรษฐกิจฐานราก

คนละครึ่งดีกว่าการแจกเงินดิจิทัลวอลเล็ตอย่างไร?

เพราะประชาชนต้องร่วมจ่ายเอง ทำให้เกิดการใช้จ่ายจริง เงินหมุนเวียนในระบบมีประสิทธิภาพมากกว่าเมื่อเทียบกับงบประมาณที่ใช้เท่ากัน

จุดอ่อนของโครงการคนละครึ่งคืออะไร?

บางครัวเรือนไม่ได้เพิ่มการใช้จ่ายจริง แต่เลือกออมเงินที่ประหยัดได้แทน รวมถึงต้องอาศัยความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจจากประชาชน

รัฐบาลควรทำอะไรควบคู่กับคนละครึ่ง?

เช่น การให้เงินอุดหนุนเด็กแรกเกิดแบบถ้วนหน้า การปรับโครงสร้างพลังงาน และการอัพสกิลแรงงาน เพื่อสร้างผลดีระยะยาว

โครงการคนละครึ่งช่วยระยะยาวได้หรือไม่?

คนละครึ่งเหมาะกับการแก้ปัญหาระยะสั้น แต่หากทำควบคู่กับนโยบายโครงสร้าง ก็จะสร้างผลบวกต่อเศรษฐกิจระยะยาวได้ด้วย